Kotor pod maskama: Vjekovna priča o smijehu, satiri i slobodi

Postoje gradovi koje pamtimo po arhitekturi, pejzažima ili istoriji. Kotor je jedan od rijetkih koji se pamti i po svom osmijehu. A taj osmijeh već generacijama nosi ime – Kotorski karneval.

U godini kada obilježava 100 godina organizovanog turizma, Turistička organizacija opštine Kotor nastavlja ciklus razgovora „Svjedoci jednog vijeka“, posvećen ljudima, događajima i tradicijama koje su oblikovale turistički i kulturni identitet grada.

Četvrti razgovor iz ovog ciklusa biće održan 31. jula u 21 sat, na platou upravne zgrade JU Kulturni centar „Nikola Đurković“, a tema večeri biće „Turizam i karneval“ – priča o manifestaciji koja je odavno prerasla okvire obične fešte i postala jedan od zaštitnih znakova Kotora.

Kotorski karneval nije samo povorka maski. On je način na koji grad priča o sebi – kroz humor, satiru, muziku, boje i kreativnost. Vjekovima okuplja Kotorane i njihove goste, čuva mediteranski duh i podsjeća da su tradicija i zajedništvo neraskidivi dio identiteta grada.

O istoriji, razvoju i značaju karnevala govoriće Stanka Janković Pivljanin, filološkinja i istraživačica kulturne baštine Boke Kotorske, čiji su radovi dali značajan doprinos proučavanju nematerijalne kulturne baštine i karnevalske tradicije.

Svoja sjećanja podijeliće i Vlasta Mandić, dugogodišnja koreografkinja i osnivačica prvih kotorskih mažoretki, koja je decenijama doprinosila razvoju i prepoznatljivosti karnevalskih svečanosti.

Razgovor će voditi novinar i publicista Dušan Davidović, dok će muzički dio programa upotpuniti Bisernice Boke, koje će svojim nastupom dočarati autentičnu atmosferu Boke.

Priča o kotorskom karnevalu ujedno je i priča o ljudima koji su ga stvarali. Među njima su brojni meštri karnevala, kapoi, sudije, oriđinali, izrađivači maski i muzičari koji su iz godine u godinu čuvali njegov prepoznatljivi duh. Pamte se meštri karnevala Atilio Panjako, Đovani Jelavić, Milutin Ivanović Limili, Branko Đurica, Zdravko Milošević, Zdravko Pilastro, Slobo Vičević, Nenad Lazarević i Dragan Kišić, dok su u novije vrijeme tu ulogu preuzeli Mijo Milovanović i Marko Ševaljević.

Važno mjesto imaju i sudije i kapoi karnevala – Stefko Boroje, Miho Janović, Jovica Martinović i Branko Knezović, kao i kotorski oriđinali Kovačević Banjo, Marko Franović Ojla i Anton Tonći Praci, čiji su humor i osebujne ličnosti postali dio kolektivnog sjećanja grada.

Poseban pečat ostavili su i brojni pojedinci i porodice koji su decenijama čuvali običaj maškaranja – Ivka Lazarević, Marija Huri, Katica i Tanja Dončić, Anka Želalić, Milenko i Ozana Moškov, bračni par Grandis sa Prčanja, Liona Vujošević, kao i Draga Radimir, kod koje su se izrađivale maske za maškare i karneval.

Karneval je kroz godine okupljao i brojne grupe koje su bile sinonim za dobru feštu: Karampana, Feral, Kosmopolitanke, Mustre, Dobroćani, Brštulin, Bambole, Oriđinali, Mladi feštađuni, Za dešpekt, Berekini, Gašleri, Meštri i furešti i Nije preša.

Nezaobilazna je i radionica na Škaljarskoj pjaci, u kojoj su nastajale čuvene karnevalske lutke – duhoviti komentari vremena oblikovani od kartona, žice, boje i mašte. Karnevalski duh živio je i kroz listove Karampana i Ćakulona, kao i kroz perašku Kokotijadu, koji su humor i satiru pretvarali u pisanu riječ.

Muzika je oduvijek bila srce karnevala. Pamte se nastupi grupa Biseri Boke, Solusi, Splendido, Muzička radionica i Tri kvarta, dok su posebnu čar povorkama davale mažoretke koje je predvodila Vlasta Mandić, a kasnije i grupe Mala Sirena, Alisa i Fešte. Na čelu karnevalske povorke tradicionalno je bila Gradska muzika Kotor – jedan od najprepoznatljivijih simbola grada.

Danas tradiciju nastavljaju Zimski kotorski karneval i Ljetnji karneval. Ljetnji organizuje Udruženje „Fešta“, na čijem je čelu predsjednik Vasilije Bajrović, pod pokroviteljstvom Opštine Kotor i Turističke organizacije Kotor, dok Zimski kotorski karneval organizuje Kulturni centar „Nikola Đurković“ u suorganizaciji sa Turističkom organizacijom Kotor.

Upravo zato Kotorski karneval nije samo manifestacija. On je dio identiteta grada, njegova boja, muzika, humor i način da se tradicija prenese na nove generacije. Poslije jednog vijeka organizovanog turizma potvrđuje da Kotor nije mjesto koje se samo obilazi, već grad koji se doživljava – i to najbolje onda kada ulicama odjeknu muzika, smijeh i karnevalska fešta.

Turistička organizacija Kotor poziva građane i posjetioce da budu dio ove večeri i zajedno nastave putovanje kroz jedan vijek organizovanog turizma, ovoga puta kroz priču o karnevalu – tradiciji koja već generacijama spaja kulturu, zajedništvo i turizam.