Plasiranje dezinformacija u medijima, kada je riječ o alternativnim nikotinskim proizvodima, direktno šteti javnom zdravlju. Ovo je poruka koju su poslali učesnici panel-diskusije “Dezinformacije u medijima i javno zdravlje” na ovogodišnjoj konferenciji Global Forum on Nicotine (GFN) koja je nedavno održana u Varšavi.
Stručnjaci iz oblasti javnog zdravlja, medija, politike i nauke, iznijeli su kritike na račun medijskog izjveštavanja o alternativama pušenju, poput elektronskih cigareta, nikotinskih vrećica i uređaja za zagrijavanje duvana.
Moderator Christopher Snowdon iz Instituta za ekonomska pitanja podsjetio je da se i nakon više od decenije borbe sa dezinformacijama, javnost i dalje suočava sa istim mitovima i zabludama.
“Prije 12 godina, kada je prvi put održan ovaj forum, govorili smo o mitovima poput kokičastih pluća i formaldehidu. Iako je nauka napredovala, a brojne naučne studije osporile ove tvrdnje, percepcija javnosti ostala je ista ili se čak dodatno pogoršala”, upozorio je Snowdon.
Istakao je da su mediji ključni faktor u oblikovanju javnog mnjenja, ali da često prenose neprovjerene informacije.
Profesorka Lynn Dawkins istakla je da mediji prenose senzacionalističke informacije, dok ozbiljna naučna saznanja ostaju na marginama.
“Dezinformacije o proizvodima za smanjenje štete, kao što su e-cigarete i nikotinske vrećice, i dalje dominiraju u javnosti. Čak i kada postoje pouzdani dokazi da ovi proizvodi mogu da pomognu pušačima da prestanu sa pušenjem, ti rezultati se, ili ne prenose uopšte, ili se prikazuju u negativnom svjetlu”, rekla je Dawkins.
Koliko dezinformacije mogu biti pogubne naglasila je i Fiona Patten, bivša poslanica australijskog parlamenta i dugogodišnja aktivistkinja za smanjenje štete u svim oblastima javnog zdravlja. Ona je navela konkretan primjer iz Australije gdje su restriktivne zakonske mjere, zasnovane na dezinformacijama, nanijele više štete nego koristi javnom zdravlju.
“Zabranom proizvoda za smanjenje štete ostavili smo pušače bez izbora. Umjesto da im pomognemo da se okrenu manje štetnim opcijama, podstakli smo ih da nastave sa klasičnim cigaretama”, rekla je Patten i dodala:
“To nije politika zasnovana na zdravlju, to je politika zasnovana na strahu i pogrešnim informacijama”.
Podsjetila je da se u Australiji vejping proizvodi često tretiraju kao da su jednako štetni ili štetniji od cigareta, što se ne temelji na naučnim dokazima.
Profesor David Zaruk, stručnjak za procjenu i komunikaciju rizika, poznat i kao “Risk-monger”, osvrnuo se na ulogu takozvanih klik bejt (click-bait) naslova u medijima i pogrešne interpretacije studija.
“U medijima se senzacionalistički izvještava o toksinima, dok se pozitivni rezultati istraživanja gotovo nikad ne prenose. Primjer je priča o formaldehidu. Iako su nivoi ove supstance niži kod alternativa nego kod cigareta, mediji prenose isključivo najgore scenarije”, naglasio je Zaruk.
Dodao je da javnost zbog toga gubi povjerenje, ne samo u proizvode za smanjenje štete, već i u same zdravstvene preporuke.
Urednik online magazina “Filter” Will Godfrey ukazao je na problem loše interpretacije naučnih studija u medijima. Kako je rekao, najčćešće se prenose sažeci bez konteksta, što kod čitalaca izaziva paniku i otpor prema proizvodima koji mogu imati pozitivan efekat na javno zdravlje.
“Naš pristup u “Filteru” je da direktno razgovaramo s autorima studija, analiziramo rezultate do kojih su došli i prenesemo informacije koje su korisne za javno zdravlje, a ne za skupljanje klikova”, rekao je Godfrey.
Zajednička poruka panelista bila je jasna: bez objektivnog, balansiranog i naukom potkrepljenog izvještavanja, javnost ostaje u zabludi, što direktno ima negativne posljedice na javno zdravlje. Svi su se složili da su potrebne kreativne i efikasne strategije komuniciranja – infografike, intervjui sa naučnicima, podkasti i kampanje koje edukuju, a ne plaše. U eri u kojoj dezinformacije putuju brže nego ikad, odgovornost medija, ali i naučne zajednice, veća je nego ikada. Precizno informisanje može značajno doprinijeti smanjenju štete od duvana, ali samo ako javnost ima pristup potpunim i tačnim informacijama. Istakli su i ulogu obrazovnog sistema i civilnog sektora u širenju naučne pismenosti i razumevanja koncepta smanjenja rizika.
Dezinformacije u medijima ne samo da otežavaju donošenje odluka zasnovanih na dokazima, već direktno štete javnom zdravlju tako što podstiču pušače da i dalje konzumiraju cigarete i odvraćaju ih da pređu na manje štetne alternative. Da bi se to promijenilo, potrebno je ne samo da se ohrabre stručnjaci i naučnici, već i da se mediji podstaknu na odgovornije i objektivnije izvještavanje. Samo tako javnost može dobiti realnu sliku rizika i koristi koje donose novi proizvodi za unos nikotina.
Pridružite se diskusiji