Razvoj i primjena savremenih tehnologija, unapređenje vazduhoplovnih sistema i jačanje međunarodne saradnje ključni su za efikasniji, pouzdaniji i održiviji vazdušni saobraćaj. To je jedna od glavnih poruka sa otvaranja međunarodnog simpozijuma ICAO Air Navigation World – CNSS 2026, koji je danas počeo u Kotoru i okupio predstavnike međunarodnih vazduhoplovnih organizacija, regulatornih tijela, industrije i stručnjake iz cijelog svijeta.
Simpozijum organizuju Međunarodna organizacija civilnog vazduhoplovstva (ICAO) i Međunarodna federacija udruženja vazduhoplovno-tehničkog osoblja za bezbjednost vazdušnog saobraćaja (IFATSEA). Događaj se održava pod pokroviteljstvom Ministarstva saobraćaja Crne Gore, u saradnji sa Agencijom za civilno vazduhoplovstvo i uz podršku Ministarstva odbrane Crne Gore.
Tokom otvaranja simpozijuma, ministar saobraćaja Crne Gore Radoš Zečević, istakao je da je događaj prilika za našu zemlju da aktivno učestvujemo u razgovorima o budućnosti vazduhoplovstva.
“Za zemlju naše veličine avio-dostupnost nije pitanje udobnosti. To je pitanje vidljivosti na mapi. Avionska linija prema Crnoj Gori ne donosi samo putnike. Donosi goste, poslovne partnere i investitore. I donosi mogućnost da mladi ljudi ostanu ovdje, a da rade sa cijelim svijetom. Za mene i moj tim pitanje avio-povezanosti jeste i biće jedan od prioriteta. Upravo zato pokrenuli smo i novi ciklus razvoja oba naša aerodroma i pripremu novog master plana”, poručio je Zečević.
Naglasio je da se razvoj vazduhoplovstva ne mjeri samo kapacitetima aerodroma, već i pouzdanošću sistema, te da Ministarstvo radi na strategiji razvoja svih vidova saobraćaja.
„Povezanost se ne gradi po sektorima, gradi se kao jedan sistem. Crna Gora jeste teritorijalno mala zemlja. Ali kada je riječ o njenoj povezanosti i njenoj evropskoj budućnosti, naše ambicije nijesu male“, zaključio je Zečević.
Direktor Agencije za civilno vazduhoplovstvo Ivan Šćekić kazao je da savremene tehnologije uz mogućnosti donose i izazove koji zahtijevaju pouzdane sisteme, efikasan regulatorni nadzor i međunarodnu saradnju.
“Zato su neophodna kontinuirana ulaganja u tehničku infrastrukturu, uvođenje naprednih tehnologija, kao i stručno usavršavanje kvalifikovanog kadra odgovornog za rad ovih sistema. I Agencija za civilno vazduhoplovstvo ima jasno definisan pravac djelovanja. Jačamo naše mehanizme nadzora, pridržavamo se najviših međunarodnih standarda i zauzimamo proaktivan pristup bezbjednosnim rizicima”, kazao je Šćekić.
Posebno je ukazao na značaj novog Zakona o vazdušnom saobraćaju, kojim se uvodi formalni sistem licenciranja ATSEP osoblja, otvaraju nove mogućnosti za njihov profesionalni razvoj i jasnije definišu odgovornosti unutar sistema.
“Jer sva ova impresivna tehnologija, uključujući GNSS i vještačku inteligenciju, od male je koristi bez ljudi koji njome upravljaju i koji je održavaju”, zaključio je Šćekić.
Pascal Luciani, zamjenik direktora za vazdušnu plovidbu i bezbjednost vazduhoplovstva u ICAO-u, ukazao je na značaj modernizacije komunikacionih, navigacionih i nadzornih sistema, posebno u uslovima rasta vazdušnog saobraćaja i sve većih zahtjeva za zaštitu radiofrekvencijskog spektra.
„Dok globalni vazdušni saobraćaj nastavlja da raste, komunikacija, navigacija, nadzor i radiofrekvencijski spektar prolaze kroz duboku transformaciju. Zaštita spektra namijenjenog vazduhoplovstvu, rješavanje izazova njegovog zajedničkog korišćenja sa drugim sistemima i zastupanje potreba vazduhoplovstva na međunarodnom nivou više nijesu isključivo tehnička pitanja. Ona predstavljaju strateške prioritete za globalnu bezbjednost vazdušnog saobraćaja“, poručio je Luciani.
Frank Kofi Apeagyei, predsjednik Međunarodne federacije udruženja vazduhoplovno-tehničkog osoblja za bezbjednost vazdušnog saobraćaja (IFATSEA), istakao je da bezbjednost vazdušnog saobraćaja počiva na stručnosti kadrova koji svakodnevno upravljaju složenim tehničkim sistemima.
“Iza sistema stoje posvećeni ljudi koji ih projektuju, integrišu, nadziru, održavaju. Ljudi od kojih zavisi tehnička infrastruktura savremene vazdušne plovidbe. Možda radimo daleko od očiju javnosti, ali naš doprinos bezbjednosti vazduhoplovstva nalazi se u samom središtu sistema. Naš posao nije samo da pružamo tehničku podršku. Mi štitimo integritet, kontinuitet i pouzdanost sistema od kojih zavise ljudski životi. Ta odgovornost predstavlja mnogo više od profesionalne obaveze. Ona je poziv”, kazao je Apeagyei.
Koordinator događaja i član Izvršnog odbora IFATSEA Nikola Cojić istakao je da je simpozijum prilika da se razgovor o budućnosti vazduhoplovstva usmjeri na konkretne odluke koje će oblikovati razvoj vazdušne plovidbe.
„Satelitske tehnologije, digitalizacija i novi načini upravljanja vazdušnim prostorom mijenjaju način na koji funkcionišu sistemi vazdušne plovidbe. Ali tehnologija sama po sebi nije napredak. Napredak je kada države, regulatori i stručnjaci usaglase kako će se ta rješenja primjenjivati, pod kojim standardima i sa kakvom odgovornošću. Zato cilj nije samo da razgovaramo o budućnosti vazduhoplovstva, već da zajednički doprinesemo odlukama koje će tu budućnost oblikovati“, istakao je Cojić.
Učesnicima se video-porukom obratio i Juan Carlos Salazar, generalni sekretar ICAO-a. Kazao je da se skup održava u važnom trenutku, jer 2026. označava početak sprovođenja novog strateškog plana ICAO-a, usmjerenog ka ambiciji da do 2050. godine vazdušni saobraćaj bude dostupan svima, uz neto nulte emisije ugljenika.
„Ovaj skup pruža nam priliku da učvrstimo i ubrzamo napredak koji smo već ostvarili u razvoju, primjeni i modernizaciji CNS tehnologija i upravljanju radiofrekvencijskim spektrom. To je od ključne važnosti za unapređenje bezbjednosti, efikasnosti i održivosti vazdušnog saobraćaja, posebno u uslovima sve veće povezanosti i intenziviranja saobraćaja “, naveo je Salazar.
Simpozijum će do 15. oktobra biti posvećen razvoju komunikacionih, navigacionih i nadzornih sistema, zaštiti radiofrekvencijskog spektra i primjeni novih tehnologija, uz poseban fokus na razmjenu iskustava i saradnju stručnjaka, regulatora i vazduhoplovne industrije.
Pridružite se diskusiji